Dziki weekend w górach Świętokrzyskich – mało znane szlaki i punkty widokowe bez tłumów
Góry Świętokrzyskie to jedne z najstarszych pasm w Europie.
Ich urok przyciąga rzesze turystów, jednak większość z nich skupia się w zaledwie kilku punktach: na Łysicy, Świętym Krzyżu czy wokół chęcińskiego zamku. W słoneczne, weekendowe dni te popularne miejsca przypominają miejskie deptaki, a poszukiwanie na nich ciszy i kontaktu z naturą mija się z celem. Na szczęście Świętokrzyskie to rozległy obszar, który skrywa dziesiątki kilometrów absolutnie dzikich, mrocznych i fascynujących szlaków, na których szybciej spotkasz stado saren niż drugiego człowieka.
Jeśli marzy Ci się weekendowy reset, zapach butwiejącego drewna, strome, kamieniste podejścia i punkty widokowe, które zapierają dech w piersiach, zostaw auto z dala od komercyjnych parkingów i rusz na eksplorację mniej oczywistych pasm.
Pasmo jeleniowskie i szczytniak – mroczna puszcza i samotne gołoborza
Kiedy turyści tłoczą się na gołoborzach pod Łysą Górą, zaledwie kilkanaście kilometrów dalej na wschód rozciąga się Pasmo Jeleniowskie. To jedno z najdzikszych i najrzadziej odwiedzanych pasm w regionie. Gęste, bukowe lasy, strome jary i brak jakiejkolwiek infrastruktury turystycznej gwarantują stuprocentowe odcięcie od cywilizacji.
- Co warto zobaczyć? Głównym celem wędrówki jest Szczytniak (554 m n.p.m.). Na jego północnym zboczu znajduje się rezerwat przyrody skrywający potężne, porośnięte mchem gołoborze. Klimat tego miejsca jest niezwykle mistyczny.
- Dla kogo? Dla samotników i miłośników bushcraftu. Szlak bywa miejscami zarośnięty, a podejścia (np. od strony Nowej Słupi lub Witosławic) potrafią solidnie zmęczyć łydki.
Góra wymyślona i radostowa – najlepsza panorama bez biletów wstępu
Zamiast wspinać się na Łysicę, by oglądać świat zza barierek, warto wejść na szczyty, z których tę Łysicę doskonale widać. Pasmo Masłowskie to prawdziwa gratka dla fotografów krajobrazowych.
- Góra Wymyślona (415 m n.p.m.): To niepozorne wzniesienie charakteryzuje się wychodniami skalnymi z piaskowca kwarcytowego. Szczyt jest w dużej mierze odsłonięty, dzięki czemu roztacza się stąd genialna, szeroka panorama na całe Pasmo Klonowskie i Łysogóry.
- Radostowa (451 m n.p.m.): Nazywana „domową górą” Stefana Żeromskiego. Podejście od strony przełomu Lubrzanki jest krótkie, ale niezwykle strome (przypomina wręcz beskidzkie szlaki). Na szczycie czeka zasłużony odpoczynek na pięknych, widokowych polanach.
Góra zelejowa – świętokrzyska miniatura tatr
Odwiedzając okolice Chęcin, większość turystów patrzy tylko na Zamek. Tymczasem tuż obok wznosi się Góra Zelejowa (372 m n.p.m.), przez którą przebiega jeden z najbardziej unikalnych szlaków w centralnej Polsce.
- Co ją wyróżnia? Szlak biegnie tutaj wąską, niezwykle ostrą, wapienną granią. Wędrując po poszarpanych skałach, można poczuć się jak na miniaturze tatrzańskich Czerwonych Wierchów. Szlak ten jest bardzo atrakcyjny wizualnie i oferuje doskonałe widoki na chęcińską warownię z zupełnie innej perspektywy.
- Tajemnica geologiczna: To właśnie tutaj wydobywano niegdyś „różankę zelejowską” – przepiękny, ozdobny wapień w kolorze różowym z żyłkami kalcytu, z którego tworzono kolumny w wawelskich kaplicach.
Porównanie dzikich szlaków – co wybrać na weekend?
Aby ułatwić planowanie wyprawy, poniższa tabela zestawia charakterystykę opisanych pasm.
| Lokalizacja / Szlak | Poziom trudności | Typ krajobrazu i widoki | Natężenie ruchu |
|---|---|---|---|
| Pasmo Jeleniowskie (Szczytniak) | Średni / Wymagający kondycyjnie | Gęsty, bukowy las, zacienione gołoborza, brak rozległych panoram. Klimat puszczy. | Praktycznie zerowe. Idealne na samotnię. |
| Góra Wymyślona i Radostowa | Łatwy / Średni (krótkie podejścia) | Liczne polany, skałki, jedne z najlepszych otwartych widoków w regionie. | Niskie (pojedynczy spacerowicze w weekendy). |
| Góra Zelejowa (k. Chęcin) | Średni (uwaga na śliskie skały!) | Wapienna grań, rzadki las sosnowy, widok na Zamek w Chęcinach. | Niskie do średniego. |
Złota zasada eksploracji dzikich szlaków:
Pasma takie jak Jeleniowskie czy Cisowskie charakteryzują się rzadziej odnawianymi oznaczeniami PTTK, a leśne przecinki lubią szybko zarastać jeżynami. Zawsze pobieraj mapy topograficzne do pracy offline (np. w aplikacjach mapowych) przed wejściem do lasu. Zasięg komórkowy w dolinach i wąwozach niemal natychmiast zanika. Koniecznie pamiętaj też o silnym repelencie na kleszcze, które w gęstych, świętokrzyskich borach bywają wyjątkowo dokuczliwe.
Najczęściej zadawane pytania (faq)
Czy na wymienione dzikie szlaki mogę wejść z psem?
Tak, w przeciwieństwie do Świętokrzyskiego Parku Narodowego (który obejmuje m.in. Łysicę i Święty Krzyż, gdzie obowiązuje rygorystyczny zakaz wprowadzania zwierząt), szlaki w Paśmie Jeleniowskim, na Górze Zelejowej czy Wymyślonej leżą na terenach nadleśnictw lub w parkach krajobrazowych. Oznacza to, że Twój pies jest tam mile widziany. Pamiętaj jednak, że ze względu na dużą ilość dzikiej zwierzyny (sarny, dziki), pies musi być bezwzględnie prowadzony na smyczy przez całą trasę wędrówki.
Jakie obuwie najlepiej sprawdzi się na tych szlakach?
Choć Góry Świętokrzyskie są stosunkowo niskie, ich budowa geologiczna jest bardzo zdradliwa. Płaskie buty sportowe (sneakersy) to prosta droga do kontuzji. Na gołoborzach (Szczytniak) czy wapiennych graniach (Zelejowa) kamienie często pokryte są śliskim mchem lub luźnym błotem po deszczu. Niezbędne są buty trekkingowe z agresywnym bieżnikiem (np. podeszwą Vibram), najlepiej o profilu za kostkę, by chronić staw skokowy przed skręceniem na ruchomych rumowiskach.
Gdzie najbezpieczniej zostawić samochód, skoro to mało turystyczne miejsca?
Dzikie szlaki nie mają dużych, komercyjnych parkingów ze stróżem. Zazwyczaj auto trzeba zostawić na utwardzonych placach przy wejściu do lasu (tzw. parkingach leśnych Lasów Państwowych) lub we wsiach u podnóża gór (np. w Ciekotach przy wejściu na Radostową, w Paprocicach pod Pasmem Jeleniowskim czy na dzikim parkingu pod Zelejową). Parkingi leśne są bezpłatne, ale warto stosować zasadę ograniczonego zaufania i nie zostawiać w samochodzie na widoku żadnych cennych rzeczy.